Devlet kurumlarında görev yapan memurların maaş promosyonu uygulaması, Türkiye’de kamu çalışanlarının maaşlarının bankalar aracılığıyla ödenmesi sürecinde ortaya çıkan bir uygulamadır. Maaş promosyonunun tarihçesi, bankacılık sektöründeki gelişmeler ve kamu maliyesi politikalarıyla yakından ilişkilidir.
1980’ler: Bankacılıkta Otomasyona Geçiş ve Maaşların Bankalar Üzerinden Ödenmesi
1980’lerin sonlarına kadar kamu çalışanlarının maaşları genellikle nakit olarak ödenirdi. Ancak bankacılık sektöründeki teknolojik gelişmelerle birlikte, maaşların bankalar aracılığıyla ödenmesi uygulaması yaygınlaşmaya başladı.
Bu dönemde kamu kurumları, çalışanlarının maaşlarını belirli bankalar üzerinden ödemeye başladı. Ancak o dönem için banka promosyonu kavramı henüz mevcut değildi.
1990’lar: Bankalar Arasındaki Rekabetin Artması
1990’lı yıllarda bankaların müşteri kazanma yarışı hızlandı. Kamu çalışanlarının maaşlarını kendi bankalarından almalarını sağlamak amacıyla bankalar, kamu kurumlarına avantajlar sunmaya başladı. Ancak bu avantajlar daha çok kurumlara yönelikti ve bireysel çalışanlar için doğrudan bir maddi karşılık söz konusu değildi.
2000’ler: Promosyon Anlayışının Değişmesi
2000’li yılların başlarında bankaların kamu kurumlarına verdikleri teşvikler kamuoyunda tartışılmaya başlandı. Bu teşviklerden bireysel memurların da yararlanması gerektiği yönünde görüşler oluştu. 2007 yılında Başbakanlık Genelgesi ile maaş promosyonlarının bireysel memurlara dağıtılması zorunlu hale getirildi.
-2007 Başbakanlık Genelgesi:
-Kamu çalışanlarının maaşlarının yatırıldığı bankaların, promosyon adı altında sağladığı ek ödemelerin tamamının çalışanlara dağıtılması gerektiği belirtildi.
-Kurumların, bankalarla en yüksek promosyon bedelini almak için pazarlık yapmaları ve ihaleye çıkmaları teşvik edildi.
Bu genelge, memurlar için maaş promosyonu sisteminin resmiyet kazanmasını sağladı.
2010’lar: Toplu Sözleşmeler ve Promosyon Anlaşmalarının Yaygınlaşması
2010’lu yıllarda sendikalar, kamu kurumlarının bankalarla yaptığı promosyon anlaşmalarının daha şeffaf olmasını ve daha yüksek tutarlara ulaşmasını sağlamaya çalıştı.
Bu dönemde bazı kamu kurumları, toplu olarak ihale yaparak yüksek promosyon bedelleri elde etmeye başladı. Özellikle 2015 sonrası dönemde, kamu bankaları ve özel bankalar arasındaki rekabet artarak promosyon tutarlarının yükselmesine neden oldu.
2020’ler: Promosyon Anlaşmalarında Rekor Tutarlar
Son yıllarda maaş promosyonları, enflasyon ve ekonomik gelişmelerle birlikte önemli ölçüde arttı.
-2022 yılında bazı kamu kurumları ve belediyeler, 30.000 TL’ye kadar promosyon anlaşmaları yaparak tarihi rekorlar kırdı.
-2023 ve 2024 yıllarında enflasyonun yükselmesiyle birlikte promosyon anlaşmaları daha büyük rakamlara ulaştı ve memurlar için önemli bir gelir kaynağı haline geldi.
-Bazı kurumlar, daha önce yapılan düşük promosyon anlaşmalarının güncellenmesi için ek görüşmeler talep etti.
Netice olarak; memurların maaş promosyonu, 1980’lerden itibaren bankalar aracılığıyla maaş ödemelerinin yaygınlaşmasıyla başlamış, 2007’de yasal bir çerçeveye oturmuş ve 2020’li yıllarda rekabetin artmasıyla çok daha yüksek rakamlara ulaşmıştır. Günümüzde promosyon anlaşmaları, memurlar için ek gelir kaynağı olmanın ötesinde bir hak olarak kabul edilmektedir. Memurların sosyal medya üzerinden etkinlik başlatarak promosyon anlaşmalarını ülke gündemine getirmesi ise promosyon rakamlarının artmasında önemli bir etkiye neden oluyor.
